Vài nét về GS. Hà Minh Đức

(Toquoc)- Trong nửa thế kỷ dạy đại học kết hợp với nghiên cứu văn học, báo chí, cả về mặt lý luận cũng như khảo sát thực tiễn lịch sử văn học và báo chí Việt Nam, Hà Minh Đức nổi bật lên với tư cách là một trong những chuyên gia hàng đầu của chuyên ngành lý thuyết và lịch sử văn học Việt Nam hiện đại.

Vài nét về GS. Hà Minh Đức - ảnh 1
GS. Hà Minh Đức
Hà Minh Đức sinh năm Ất Hợi, nhằm ngày 03/5/1935, tại quê nhà xã Vĩnh An, Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, trong một gia đình khá giả, có truyền thống Nho học. Hòa bình lập lại, từ tháng 10/1954, Hà Minh Đức rời quê hương ra Hà Nội thụ học tại khoa Văn - Đại học Sư phạm Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học (1957), ông được giữ lại Trường làm cán bộ giảng dạy tại khoa Văn, sau chuyển qua Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, từng giữ các cương vị Phó Chủ nhiệm khoa Ngữ văn rồi Chủ nhiệm khoa Báo chí của trường này (nay là Đại học khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội). Từ tháng 6/1995 đến tháng 2/2003, ông kiêm nhiệm trọng trách Viện trưởng Viện Văn học, Tổng biên tập Tạp chí Văn học.

Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (từ năm 1967), hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn khóa III, Ủy viên Hội đồng Lý luận - Phê bình Hội Nhà văn Việt Nam (khóa V,VI), Ủy viên Ủy ban Giáo dục toàn quốc (từ năm 1998), Ủy viên Hội đồng Lý luận - Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương (từ tháng 9/2003).

Trong nửa thế kỷ dạy Đại học kết hợp với nghiên cứu văn học, báo chí, cả về mặt lý luận cũng như khảo sát thực tiễn lịch sử văn học và báo chí Việt Nam, Hà Minh Đức nổi bật lên với tư cách là một trong những chuyên gia hàng đầu của chuyên ngành lý thuyết và lịch sử văn học Việt Nam hiện đại.

Với hơn 40 công trình nghiên cứu, biên soạn đứng tên riêng hoặc chủ biên đã xuất bản trong 50 năm qua (cuối năm 2004 đã được nhà xuất bản Giáo dục tuyển chọn vào bộ sách Hà Minh Đức tuyển tập gồm 3 tập, hơn 3.000 trang khổ lớn), Hà Minh Đức đã bao quát triển khai trên một diện rộng và tập trung đi sâu nghiên cứu nhận diện những đặc điểm cơ bản, các quy luật đặc thù, khuynh hướng chủ yếu chi phối quá trình hình thành, phát triển của văn học và báo chí Việt Nam trải dài suốt cả thế kỷ XX. Những công trình chuyên luận, các tập tiểu luận - phê bình, chân dung văn học... của Hà Minh Đức đã bộc lộ sự điềm đạm và niềm trân trọng khi ông khám phá các giá trị nơi tác phẩm tiêu biểu, những cách tân và đóng góp của các phong cách nghệ thuật văn chương đặc sắc, đa dạng thuộc các trào lưu, khuynh hướng, qua các thể loại viết bằng chữ Quốc ngữ: thơ trữ tình, truyện và ký, văn học kịch, văn lý luận phê bình.

Theo sự chín chắn của tư duy văn học, sự sung mãn của bút lực, trên lộ trình từng trải nghiên cứu khoa học của mình, Hà Minh Đức đã có được những công trình tâm huyết để đời, hàm chứa một logic khoa học văn chương bao dung mà chắc chắn, năng khiếu cảm thụ cái Đẹp sâu sắc, tinh tế với những tìm tòi phát hiện mới mẻ, lý thú. Có thể kể: Thơ và mấy vấn đề trong thơ Việt Nam hiện đại (1974); C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và một số vấn đề lý luận văn nghệ (1982); Nam Cao - đời văn và tác phẩm (1986); Một thời đại trong thi ca (1996); Khảo luận văn chương (1997); Đi tìm chân lý nghệ thuật (1998); Sự nghiệp báo chí và văn thơ Hồ Chí Minh (2000); Văn chương, tài năng và phong cách (2001); Một nền văn hóa, văn nghệ đậm bản sắc dân tộc với nhiều loại hình nghệ thuật phong phú (2005); Văn chương và thời cuộc (2009).

Ngoài công việc giảng dạy, đào tạo, nghiên cứu, lý luận - phê bình văn học, Hà Minh Đức còn cho xuất bản 5 tập ký, 5 tập thơ trữ tình, hé lộ một phương diện khác của tài năng ông - một người cầm bút đa năng, giỏi quan sát kỹ lưỡng và hóm hỉnh, lịch lãm mà lãng mạn, tình tứ.

Hà Minh Đức được phong chức danh Giáo sư Ngữ văn (1991), danh hiệu nhà giáo Nhân dân, tặng thưởng Huân chương lao động hạng Nhất, Giải thưởng Nhà nước về nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn (2000), Giải thưởng Nhà nước về văn học - nghệ thuật (2001).

Nguyễn Ngọc Thiện

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác