Người bay lên từ những giấc mơ có thực

Tôi vẫn yêu “Lửa đèn” của Phạm Tiến Duật, “Anh cùng em sang bên kia cầu”- cái chớp loé tài năng ấy đã hiệu triệu hàng triệu trái tim cho một cuộc trường chinh dằng dặc máu xương vì Tổ Quốc. Và bây giờ… có thể, cầu trời Phạm Tiến Duật, nhà thơ của một thời bom đạn đi qua được “cây cầu” éo le của định mệnh.

Báo điện tử Tổ Quốc xin đăng lại bài “Người bay lên từ những giấc mơ có thực” của tác giả Trần Mỹ Hiền.   

 

Nhà thơ Mai Linh


Người bay lên từ những giấc mơ có thực - ảnh 1
Nhà thơ Phạm Tiến Duật
(ảnh Nguyễn Đình Toán)
Ông sinh ra là
để tr thành nhà thơ, cái t cht đấy được ny mm t ht ging trong bng người m làm rung quanh năm vi nhng c ngô, c khoai và nhng cây lc tơ non trên cánh đồng lúa xanh mênh mông, sáng ri chiu cánh cò bay nghiêng trên mnh đất rng c đồi chè ca vùng đất Thanh Ba, Phú Th. Cha ông mt nhà nho mc thước, đôn hu dy ch Hán và ch Pháp, có l hc vn đầy đặn và tư duy sâu sc được tha hưởng t người cha cng vi s hn nhiên trong tro ca mnh đất nơi đây và c nhng điu kì diu thiêng liêng ca đất tri đã hun đúc nên mt nhà thơ s 1 ca Vit Nam trong thi kì chiến tranh chng M cu nước, nhà thơ duy nht đáng dng tượng trên con đường mòn H Chí Minh lch s, nhà thơ Phm Tiến Dut.

Cũng đúng thôi, ông không ch là mt nhà thơ thông thường vi nhng câu ch du ngt êm đềm hay đèm đẹp, bay bng. Thơ ca ông như tiếng kèn đồng pháo binh xung trn, như mt lung sinh khí, có sc nng ngàn cân gic giã chiến sĩ ra trn. Thn thái khí phách hn thơ Phm Tiến Dut vang lên như mt l tt yếu, như cn phi thế, tht gin d và chân thành. Thơ ông như ngun dinh dưỡng di dào thay cho thc phm, thay cho thiếu thn đói kh ca nhng tháng ngày gian lao trong mưa bom đạn lc, nó lp đầy k c s cách tr nghìn trùng ca tình cm đôi b xa cách. Thơ ca ông là tiếng nói trung thc lãng mạn ca c mt thế h, mt dân tc trong nhng năm tháng m đường chiến đấu, quyết t cho t quc quyết sinh. Tt nghip Đại hc Sư phm Hà Ni năm 1964, năm 1965, chàng trai 23 tui giàu hoài bão nhiu ước mơ lên đường vào Trường Sơn - tuyến đường ác lit nht nơi s sng và cái chết ch cách nhau tích tc.

Cái đẹp đi ra t các din biến sôi động ca cuc sng, bng s lc quan và tài hoa, qua con mt xanh nhng vn thơ vút bay lên trên cánh rng Trường Sơn tha nào di v t phía. đâu có người lính đó có người thuc thơ anh- Chàng chiến sĩ tr, nhà thơ Phm Tiến Dut.

Không ôm cái quá kh anh hùng hào sng khi xưa, người bước ra t cuc chiến tranh máu la ông vn hn nhiên sng như tha nào, yêu đến cháy bng đam mê cuc đời ngn ngang thế s, vn cung cúc tn tu vi cái nghip đeo mang như tri định, như nhân bo. Công chúng vn thy ông nói chuyn trên nhiu các kênh ca cuc sng, ging đường, sân trường, hi ngh, đài phát thanh, đài truyn hình... Lúc nào cũng thế, ríu rít râm ran, thơ phú tưng bng. Ông nói nhanh, nói nhiu, và đặc bit hp dn. Ông hn có khoa nói, điu đấy chc hn nhiu người đồng tình vi tôi.

Cái duyên ca ông không ln, cũng không phi mt công tìm kiếm nó s được phát sáng ngay khi ông m li, mt con người giàu tình cm vi kho ngôn ng và hiu biết phong phú, giàu lòng trc n, s tinh tế mơ mng ca mt nhà thơ đích thc.

Chng hiu sao tôi c n tượng vi ông bi mu trng, qun áo trng, xe trng, Phm Tiến Dut đi băng băng trên đường. Hơn chc năm trước tôi được chiêm ngưỡng ông trong b qun áo trng trên sân trường cp 3 Hoàn Kiếm, lúc đó ông đến để giao lưu gia mt nhà thơ danh tiếng và các hc sinh. Hơn chc năm sau vn b qun áo trng, cái màu mà ông yêu thích nht, tôi nghĩ vy. Ông kiếm đâu ra cái xe siriot trng nh, dòng xe đấy làm gì có màu trng. Đích th là ông phi mang ra tim bo người ta sơn. Hn ông yêu mu trng, màu thơ ngây ca la tui hc trò. Và tôi nghĩ nếu ông đội mũ thì chc nó cũng màu trng, nhưng chưa bao gi tôi thy ông đội mũ c. Có l đời ông sương gió đã nhiu, vy thì chút mưa bi, chút nng gt, gió cát nào có h hn gì. Đời các nhà thơ, đâu ch riêng ông, ngay c nhng nhà thơ ln ca mi thi đại dù bt kì dân tc nào cũng có nhng bi kch, tuy thơ ca lãng mn bng bnh bay bng nhưng cuc sng đời thc luôn day dt dày vò... Nếu ai đó cho rng cuc sng ca các nhà thơ ch có hoa lá, trăng sao thì tht sai lm. Câu ch ny sinh trong gian khó, s đối chi ging xé tâm can nhưng vn ngi lên thánh thin hướng con người đến nhng gì tt đẹp nht.

Hôm nay tôi đến thăm ông, ngon nghèo trong con ngõ khu Văn Chương trên ph Khâm Thiên dn vào mt li nh, ngôi nhà khiêm tn và gin d có ông trong đó, v ch nhân kh kính b bnh mà các bác sĩ đã khám vàs kết lun ung thư phi.

Nhà thơ đi xung thn sc và dáng điu nhanh nhn, người hơi gy so vi trước, ông không nói được hoc nói rt ít, âm lượng không được chun lm, vì bnh đã phát trin chèn vào thanh qun. Có mt điu lí thú là đã có thông dch viên, người bn ca ông, ch Bình. T trước hôm đám tang nhà văn Kim Lân, ông thy trong c hng rt khác, rt khó chu, ri b mt dn tiếng... c nhà c nghĩ ông ch đau hng thông thường do hút quá nhiu thuc lá, nhc sĩ Trn Tiến trong Sài Gòn gi đin ra by cho my cách cha viêm hng hiu qu mà cũng không kết qu gì. Đúng hôm đưa tang nhà văn Kim Lân, bn bè đông đủ c h còn nhìn thy nhà thơ người cao cao dây dây, nhon ming cười vi mi người vy mà 2 hôm sau tin ông b ung thư phi loan đi khp gii văn chương, ngh thut, báo chí. Người ta bàn tán, sng s và chng hiu ra làm sao c.

Là vy, nghĩa t là nghĩa tn, cha ông nhà nho khi xưa có dy “con làm người phi biết yêu người” “ hc ch là còn hc ly cái nghĩa”... chng biết bài hc tha ban đầu đấy thế nào mà ông m lê lết thế vn đến viếng bn, viếng xong ri đi vào vin luôn.

Nhiu người biết chuyn đời ông cm thông thương xót và bo ông thit thòi, nhưng tôi tiếp xúc vi ông, tn mc s th nhiu chuyn thì thy ông tri không bao gi ly đi hết ca ai cái gì bao gi, mà cũng không cho ai hết cái gì bao gi. Ông được nhiu ch, lãi nhiu ch, nhng th mà chng tin vàng nào mua ni. Và rt nhiu người mun đánh đổi nhưng chng th nào được như ông.

 

Ti bnh vin:

“Ơ kìa, trông anh kia quen quá, ai như nhà thơ Phm Tiến Dut”. “Ôi đúng ri.” “ Đích th là ông ri” “thế thì sang hi thăm đi thôi”. Và h nhn ra nhà thơ, c khách, bnh nhân, bác sĩ ùn ùn kéo sang vây quanh ông “Anh b làm sao...?” “ Ông làm sao?” “Bác b sao? đau đâu? lâu chưa?” c trăm câu hi trong mt ngày. Tht kh, ông li b bnh không nói được, không nói rõ, hoc là không nên nói, và h c hi, ông c tr li. C quá, đến khi không c được đành ch vào hng và lc đầu ra hiu. Người nhà phi viết mt mnh giy dán đầu giường “Bnh nhân m không nói được, xin mi người thông cm”. Nhưng nhng con người c kho mnh và c m đau vn c xung quanh ông h mun ngm, mun trò chuyn cùng ông, s mó, gn gũi nhà thơ.

Ông c đời bao gi đi vin, cũng chng ung viên thuc nào, gi thì đến cái s khám bnh cũng chng có, bnh lí đầu tiên li là căn bnh quái ác ung thư. Chuyếnh choáng bun, nhưng ri li lc quan và đón nhn, ông trn gii pháp, sáng vi vu vào vin khám và cha bnh, chiu vi vút phóng xe v nhà. Có l do ông là người ham vic nên ngi mt ch là không chu được, nga ngáy chân tay, mà câu ch li như mun bung ra, vy là m thế vn tí toáy viết báo, bác sĩ khám bnh xong là viết, như mt người hành xác và sung sướng vì mình vn đều đặn làm vic, vì được nói nhng gì mình nghĩ để ngày mai bài báo lên trang cùng độc gi chia s ni nim.

 

Ti nhà:

Đêm yên tĩnh, các căn h đã ca đóng then cài, im lìm chìm vào gic ng, chuông đổ trong ngôi nhà ca nhà thơ “Alô, ai đấy?” “Tui, tui trong Nam, đọc báo thy nhà thơ Phm Tiến Dut b bnh, ông đỡ chưa ch?” “Vâng cám ơn anh, nhà thơ đã đỡ nhưng vn chưa nói được, xin li mà gi đang là 2 g sáng” “Ôi tôi xin li, tôi mi đọc tin này trên mng và chng còn biết gi gic gì na c, ch lo cho nhà thơ...” Đã biết bao nhiêu cuc đin thoi dn dp bt k gi gic, cho dù đó là nhng con người mà t trước đến nay chưa tng được gp ông, xa l v khong cách địa lí nhưng tình yêu thương, lòng ngưỡng m, s khâm phc và kính trng thì không có biên gii và rào cn nào, người ta không th kìm lòng để mau chóng được biết sc kho ông ra sao. Phi chăng ông là người hnh phúc nht?

Người bay lên từ những giấc mơ có thực - ảnh 2Sáng sm, tiếng chuông ca dn dp, mt người khách l vi 2 st được bc kín trên tay, c dt khoát xin gp bng được nhà thơ yêu mến. Ông đã phi đi c mt chng đường xa trong đêm vi hi vng mình s tìm ra gii pháp cha tr cho nhà thơ bng cách cho hàng trăm con ong đốt vào da tht để hút ra cht độc. Tht khng khiếp và cũng tht bun cười, ch cn mt con ong đốt cũng có th sưng vù đến phát st phát rét, đằng này d đến hàng trăm, hàng nghìn con thì... Cũng may gia đình đã cm ơn v khách l rt nhit tình, h hi này...  

Li đến mt bui có hai bao ti cht đầy lá, r cây thuc bc, thuc nam không địa ch được chuyn đến nhà ông, lúc sau mt người l mt bước vào, ông khách chính là tác gi ca hai bao ti thuc đông ý đó. Đọc báo hay tin nhà thơ b bnh, người lang già hái thuc lên đường tìm ra nơi ca nhà thơ, ng ý xin cha bnh và qu quyết bnh s khi. C gia đình rt cm động nhưng cũng không ai dám liu.

...Và còn rt nhiu câu chuyn na...

Cuc đời ông là chui nhng vui bun, đắng đót cuc đời cô đọng li, ông vn bay lên thc ti để sng, để on người làm vic như mt con ong chăm ch, cn mn nh mt cho đời. Ch còn mt năm na là đến k nim 50 ra đời ca Đoàn 559, tc là đơn v khai sinh ra con đường mòn H Chí Minh huyn thoi vượt Trường Sơn- tuyến vn ti huyết mch cung cp sc người sc ca hu phương ln min Bc cho chiến trường min Nam. Tiu đội xe không kính, Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây, Lính mà em, gi em cô gái thanh niên xung phong... vn vang lên, lung linh... Cái đẹp đích thc không bao gi mt đi, nó ngay đây thôi, bên cnh chúng ta, trường tn, vĩnh vin.

 

(Tạp chí Sân Khấu)

 

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác