Một ngòi bút tràn đầy nhựa sống...

(Toquoc)- Nghề văn ứng vào con người như cái “nghiệp”, đeo đẳng suốt cả cuộc đời. Hành trình sáng tạo luôn yêu cầu người viết phải luôn tìm tòi, đổi mới không ngừng. Tô Hoài không thổi vào văn học một luồng gió lạ nhưng ông đem đến cho độc giả những điều bất ngờ, thú vị qua từng trang viết.

Một ngòi bút tràn đầy nhựa sống... - ảnh 1
Nhà văn Tô Hoài
Miệt mài lao động, ông đã có hơn hai trăm tác phẩm- một con số không nhỏ, ít nhà văn Việt Nam đạt đến cho thấy sức sống dồi dào, tiềm năng của ngòi bút. Đến với làng văn, thành công đầu tiên từ những truyện loài vật dành cho thiếu nhi ngộ nghĩnh, đáng yêu. Trong năm tháng kháng chiến, bước chân ấy lại theo các anh bộ đội làm nên tập “Truyện Tây Bắc” để đời. Hoà bình ông vẫn tiếp tục lặng lẽ quan sát, nghe, suy ngẫm và viết. “Cát bụi chân ai”, “Chiều chiều” cho thấy tài năng, tầm nhìn của nhà văn dường như xuyên qua từng chi tiết của mọi vật. Đến “Ba người khác”- chứng tỏ sự dũng cảm của ngòi bút dám nhìn thẳng vào những vấn đề mà các nhà văn khác thường né tránh.

Vết dấu xuyên suốt hành trình sáng tạo của ông là “nhà văn của chi tiết”. Dường như ông nhìn cuộc đời bằng con mắt hiển vi, quan sát cụ thể, tỉ mỉ sự sống, ghi chép cần mẫn. Tô Hoài viết văn như anh thợ gỗ chăm chút tạo từng nét, dáng của sự vật lên thớ gỗ. Chính từ những điều ấy đã tạo ra những trang văn sinh động, hấp dẫn người đọc đến từng chi tiết. Cuộc sống của loài vật nhỏ bé đáng yêu, đến người dân làng Nghĩa Đô và cả những người Tây Bắc… đều được khắc hoạ chân thật. Bạn đọc có thể làm hành trình tìm hiểu văn hoá đời sống các vùng miền theo bước chân của nhà văn qua từng trang sách. Cũng vì vậy mà có người gọi ông là “nhà văn phong tục”. Không chi li, cụ thể như Nguyễn Tuân khi viết “Tờ hoa”, nghiên cứu xem loài ong bay bao nhiêu cây số để đi tìm hoa làm mật ngọt, con sông Đà dài bao nhiêu… Những chi tiết của ông nghiêng về những vấn đề của văn hoá, cuộc sống hàng ngày, những gì thân thuộc nhất nhưng đôi khi chúng ta đã bỏ qua, để rồi khi đọc trang văn của Tô Hoài và quan sát lại mới “à” lên thích thú.

Để thoả mãn khát vọng quan sát, nghiền ngẫm ấy, ông đã “thay đổi thực đơn cho giác quan” bằng những bước đi. Nguyễn Tuân đi vì có máu xê dịch giang hồ, Tô Hoài đi phải chăng vì duyên nợ với những chuyến phiêu lưu của Dế Mèn? Ông đi nhiều, biết nhiều và có lẽ là một trong số những nhà văn đi nhiều nhất ở Việt Nam. “Đi trong nước, ngoài nước. Tha hồ cho con mắt tinh quái của ông no nê những chuyện lạ, cảnh lạ” (Nguyễn Đăng Mạnh). Trong ông đã có sẵn năng khiếu quan sát và ghi nhớ. Nhỏ nhặt đến từng chi tiết như vậy để cho chúng ta có những trang văn với những khám phá ấn tượng về thế giới của những chị cào cào áo xanh áo đỏ, ếch nhái, ễnh ương, chuồn chuồn, bọ ngựa, bói cá…

Có lẽ nặng duyên với từng chi tiết nên ông sinh ra để dành cho thể hồi kí, tự truyện. Phải dừng lại nghe ông say sưa kể lại những năm tháng tuổi thơ trong “Tự truyện”, lang thang nắm bắt cái lạ, cái hay - một góc nhìn khác về mảnh đất Hà thành qua “Người Hà Nội”, một buổi “chiều chiều” ngồi ông lại những kỉ niệm đã qua, say sưa với “cát bụi chân ai” mới thấy niềm vui của một người đang sống trong những hồi tưởng, ngược dòng thời gian để ghi lại những dấu ấn đã qua. Từng cảnh đời, cảnh người được tái hiện như thước phim quay chậm, chính xác, chân thực. Chính ông đã hé mở cho người đọc những góc cạnh khác nhau của một nhà văn- một người cầm bút sáng tạo cũng là những con người bình thường nhất với những nét đời thường- gần gũi- thân quen, cũng nhếch nhác, cũng xấu tính… Có người khen ông khôn khéo nhưng ngòi bút trong tự truyện lại thật thà chân chất. Dường như nhà văn đang nghĩ và kể lại, vui vẻ đảm trách nhiệm vụ của một người tường thuật, kể chuyện hóm hỉnh.

Một sự sáng tạo không ngừng nghỉ, một sức bút tràn đầy nhựa sống… Vẫn giữ thế giới quan chi tiết nhưng ông không chỉ đi vào phong tục tập quán đời sống quen thuộc của người dân Việt Nam mà còn dũng cảm đi vào nét cụ thể của vấn đề chính trị nhạy cảm. Mong cho ngòi bút ấy vẫn giữ được sức sống như thuở ban đầu để độc giả được háo hức đón chờ những khám phá cuộc sống mới của ông.

 

P.V

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác