Mai Linh - Gia đình vẫn là một miền thơ

Văn Chinh

Gia đình gồm ông bà, cha mẹ, người tình, vợ con và có thể cả bầu bạn nữa vốn có mặt trong thơ rất sớm, thậm chí là sớm nhất và ở mọi nhà thơ. Đây là cộng đồng quan trọng của con người, không chỉ giúp con người thành con người, nó có thể còn sớm đặt một ai đó vào miền thơ - đơn giản vì nó chính là miền thơ, như là một phép đo nhân cách, đo độ rộng hẹp tâm hồn và một phép thử cho sức vóc của niềm tin vào hạnh phúc của anh ta.

Mai Linh - Gia đình vẫn là một miền thơ - ảnh 1
Nhà thơ Mai Linh
Vâng, t
p Cho ca Mai Linh không mi đề tài, ch mi ch, ông đã dành c tp thơ để hát lên hành vi nhân tính đầu tiên ca con ngườicho. Và c nhn, c nhiên; làm thơ v cho là mt thái độ nhn ch con người, ch thi nhân mi có được.

Nhưng gia đình đang gp tai ương.

Con người càng được gii phóng, theo bn năng nó càng đòi được ci b nt nhng ràng buc và ưu tiên cho nhng chn la có li nht, mt ít nht. Trong gia đình nông thôn - nơi c th ca con người c đin, không có câu nói này: “Tin ca b m là tin ca con, nhưng tin ca con không phi là tin ca b m.” Nó là câu ca th dân, ca phát trin, nó dy con người hãy cnh giác và đừng tin ngây thơ. Tôi không nói nó xu, tôi nói nó không thơ. Ngay c s b bch, nơi con người ba lưới vét để tìm li nhưng ch tìm được cái bóng ca tình yêu run ry ngày xưa; cũng không thơ. 

Trong s v ra các giá tr c đin, gia đình thành cái kho cha nhng mnh v, trước khi chính nó b v ra; trong tình trng y, Mai Linh t tin in c tp thơ v gia đình, đó là mt nim tin, mt thái độ thơ. Đó là điu đáng nói th nht v Cho.

Điu đáng k th hai là Mai Linh, c liu mình như chng... có các đại gia tng lp lp theo nhau gieo mm thơ trên mnh đất có gii hn là gia đình. Ông đã “Em thế nào thì c thếđến ” (Tagor):

M cho con tt c m nguyên vn m

mt mùa trăng nơm np cánh đồng (Cho)

Câu trên là s nhc li mt nguyên lý ca tình cm cho và nhn, nhưng nguyên vn sau khi đã hoàn tt s k diu nhân tình li đã làm nn cho mt k diu khác câu dưới để to nên c mt thân phn hao khuyết đến mênh mông. Mà nơm np mùa trăng hao khuyết, cái đẹp ca đau, ca lo toan - ca M y cũng li dành cho con. Nhưng m Mai Linh mang tinh thn m hc nhiu hơn, ngay Vi m - mt bi ca v vết ca ca ch r định mnh, khi con đã trưởng thành còn m thì già đi, ch có ni đau là c th:

ri b phn hoa và chn đông người

tr v cánh đồng rau má

bưng lưng cơm go lúa nghn ngào

quê hương ơi nếu không có người thì m ta chết mt

và lng l mt nghch lý: Con và quê hương nếu không là mt, thì m chn quê hương còn con thì bt ra ngoài:

ta thành ngoi ô hoang di ca quê mình

Phi chăng, m ct gic, là ký c, là hoài nim biết cách di truyn, sng lâu hơn đời m? Nếu thế, vic tr v quê ca m chính là s cơi ni không gian gia đình cho đứa con; tr thành gc cây đa buc cánh diu khát vng hnh phúc ca đứa con và s cho vn tiếp tc? Và nếu thế, vic tr v quê ri khi nm xung thì hoài nim s vn còn sng, s vn hin din trong tâm hn con, tiếp tc bi t tâm linh cho nó:

Mi hơn hi c ca m ta nhiu

bc thm l rau sam giun đất

ci xay quay quay như người khóc

nơm treo gác bếp, đó dng sau vườn

nón mê nm thui thi đống rơm      (Ám nh)

Thơ Mai Linh nhng bài tht hay thường giàu trí tu ca con tim. Hàm lượng trí tu có khi nghèo hơn là bi sóng tim ln át:

qu trng bà không ăn được na

đũa vót ngược pheo tre như khói

kèn bát âm héo rũ cúc tn

nhưng ri s cân bng đã tr li ngay sau đó:

...trng but tay người xòe nga

không xin điu gì

không co vào na    (Bà)

Người còn tin vào gia đình cũng là người vn tin vào tình yêu tuy (hay nh?) đã tng thm đòn ca đỏng đảnh, ca va chm tính cách, cái món luôn đi cùng vi phát trin như mt th t ngoi nhp làm tê lit cm xúc. Nhng rn nt, tan v ca gia đình bt đầu t cm xúc b tê lit. Để chng li tê lit, nhưmt kinh nghim ch riêng Linh s hu, Không đề I đã thăng hoa s đỏng đảnh:

Thôi thì... em c mùa xuân

c mưa bi, c lúc gn lúc xa

thôi thì em c đào hoa

hoa đào phai áo lm tà mng manh

đã biến mi chuyn thành vn vt nht thi so vi tình yêu trường cu:

Người đà xp x bn mươi

ngn ngơ rơi lá, ngn người ...rơi xuân

hng xác pháo dưới gót chân

quay v nhan sc có gn không em

Mai Linh - Gia đình vẫn là một miền thơ - ảnh 2
Nhà thơ và bố (nhà thơ Mai Ngọc Thanh)
được tình yêu là c mt phép mu ca to hóa, nó đến t chính tình yêu, nó khai khn tâm hn anh nhng min hoang hóa:

V tôi đau thành m

con tôi khóc thành con

tôi hoang mang thành b      (Đợi)

ri gieo trng trên đó c mt min hoan lc, làm nên hay đúng hơn là tân trang li c mt thế gii:

người đàn ông tí hon

con v ra mt thế gii

huơ chân múa tay tã lót php phi

c ca hân hoan, c ca định mnh

ngn c cha chưa thy bao gi     (Ra đời)

Bng chng cui cùng ca sc vóc nim tin Mai Linh là ông dám tin vào ngay c cái người luôn luôn b coi là kh nghi, chàng r:

ngày con ly chng

b tin hai lăm năm

không tay trng

 

B có thêm người đàn ông khe mnh

cht lên ci b cùng nhóm la

hng hào nếp nhăn (Con gái)

Trên phương din gia đình, bu bn là phn cơi ni ca hnh phúc. Tôi nghĩ vy và tôi rt mun tin rng, ch nhng ai biết quý gia đình mi có được nhiu bn bè thân quý. Có nh đấy cũng chính là lý do Mai Linh xếp thơ cho bn ngay sau gia đình, đây là nhng câu tht thâm tình trích trong Thơ tng Khanh:

Cho ta cùng bn cũ vi hoàng hôn ngâm rượu

lng tht lâu, cn tht sâu

(…) Ngi vi bn hoàng hôn ngâm rượu

hoài nim bóng râm

ch ta ngi xanh tt thiêng liêng

Còn đây là trích trong bài Bn thơ, đề tng ĐH:

Năm y nhà thơ đi kiếm cơm

miếng cơm nhai vi tru ni bun

Đây na, bài Tin đưa:

gi đây anh đứng đầu ni bun và tiên phong c

nước mt ngn bi trn ph c

Mai Linh là con trai mt nhà thơ thuc thế h th ba, và như mt đặc trưng thế h th tư, ông được hc k lưỡng (sau đại hc) trước khi làm thơ. Thơ ông tránh được k l, ngay c bài được đặt tên là Truyn ngn; cũng tránh được cm xúc bùi ngùi r tin mía bưởi c đậu vn là mt trái ca nn thơ ca phong trào ca thế h trước. Ông loi tr hết những bc nhc, ch khi câu thơ mang được thăn nc ca m cm ông mi kh khàng xếp nó ngi vào mt ch khiêm nhường nào đó và không viết hoa, không tu t. Ông đi thng t s 0 đến hin đại, không phi tháo ci nhng thói quen trước khi ngi xung chiếu thơ hôm nay.

Nhưng t s 0 đến thng hin đại cũng có cái khó ca nó. Bài Cho tôi nói là hay, nhưng vi bn đọc khó tính hơn, tôi rt khó thuyết phc ni dù nó gn như đãđủ mi yếu t ca hay, khi ông đột ngt cho v tim (v tim bun t lúc hoàng hôn). Nói v điu kinh khng khiếp nhưng nhà thơ hin đại M gc Anh Eliot ch nói thế này: Cái xác anh trng, năm ngoái, trong vườn/ Đã bt đầu ny mm chưa? Hay như hai câu trích cui cùng trên kia, my tiếng đứng đầu ni bun, tiên phong c nó va không đúng vi trng hung ca người sp nm dưới c va mc chng đại ngôn vn là điu ti k ca thơ hin đại.

 

 

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác