Huỳnh Văn Nghệ - Người nghệ sĩ tay súng tay bút

Hơn 200 năm trước, học giả nhà thơ Ngô Thì Nhậm đã nhận xét nước ta là một nước thơ. Người Việt Nam từ ngàn xưa tới hôm nay luôn gửi vào thơ những tình cảm sâu kín, những khát vọng đẹp đẽ, quan niệm và lý tưởng sống cao thượng của mình.

Tôi có ấn tượng hết sức đậm với mảng thơ ông viết trong những năm chống Pháp. Bài Nhớ Bắc nói trên mở đầu cho chùm thơ này. Trong những năm ấy, trên chiến trường “miền Đông gian lao mà anh dũng”, nguồn thi hứng của ông dạt dào, đề tài thơ rộng mở. Có thể nói cảm hứng anh hùng đã quán xuyến toàn bộ các bài viết của Huỳnh Văn Nghệ, dù trong văn xuôi như các truyện ký Trận mãng xà, Sấu đỏ mũi, Tiếng hát trên sông Đồng Nai, Chùa Ông Mõ, Mất đồn Mỹ Lộc... hay hơn 20 bài thơ, sáng tác rải rác trong chín năm, trong đó một số bài được viết với bút pháp già dặn, chắc tay.

Huỳnh Văn Nghệ đặc biệt xúc động khi viết về những người đồng đội thân thương, chí cốt - những người mà nhà thơ chỉ cảm nhận đến tột cùng vẻ đẹp tâm hồn, khí phách hiên ngang khi họ lâm vào tình thế hiểm nghèo, đối mặt với quân thù hoặc với cái chết. Làm sao quên được hình ảnh lẫm liệt của chú bé giao liên khi sa vào tay giặc:


Lắc đầu em cố nói “không”

Giặc hăm cắt cổ, thả sông, em cười

(Em bé liên lạc, 1953)

Tiếng hát giữa rừng (1946) là một bài thơ đem lại những xúc động thẩm mỹ khá sâu. Huỳnh Văn Nghệ trên đường công tác chợt giật mình khi nghe tiếng Quốc ca vang lên từ một quân y viện dã chiến. Nhà thơ băn khoăn:

Phải chăng giờ chào cờ buổi sáng

Hay hội nghị cơ quan?

Sao chỉ một người cất giọng

Hát đi rồi hát lại nhiều lần

Hỏi ra mới biết do hoàn cảnh thiếu thốn ngặt nghèo, bác sĩ quân y phải nuốt nước mắt cưa chân một thương binh bằng... cưa thợ mộc và chẳng có thuốc tê, thuốc mê gì phụ trợ. Vậy mà

Cưa cứ cưa, xương cứ đứt

Máu cứ rơi từng vết đỏ bông

Hai bàn tay siết chặt đôi hông

Dồn hết sức vào trong tiếng hát

Đoàn quân Việt Nam đi, chung lòng cứu quốc...

Đã hát đi hát lại bao lần

Vẫn chưa đứt xương chân

Vẫn chưa ngừng máu đỏ.


Trong lĩnh vực thơ ca, dù không định “lập thân” nơi đây nhưng trong lâu đài thơ Việt Nam hiện đại, Huỳnh Văn Nghệ vẫn có một chỗ đứng vinh dự. Nghiệm ra có một điều mang tính nguyên tắc: Chỉ những nhà ái quốc chân chính, những nhà cách mạng chân chính mới có được những phẩm chất tốt đẹp như Huỳnh Văn Nghệ đã thể hiện trong những vần thơ chân thành, tâm huyết của mình. Ông được kính trọng vì hội đủ những phẩm chất ấy.


Tuổi trẻ cuối tuần

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác